{"id":25748,"date":"2026-04-22T12:42:23","date_gmt":"2026-04-22T10:42:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.astor.com.pl\/poradnikautomatyka\/?p=25748"},"modified":"2026-04-22T12:42:25","modified_gmt":"2026-04-22T10:42:25","slug":"kiedy-dziala-to-nie-ruszaj-przestaje-byc-strategia-a-zaczyna-byc-ryzykiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.astor.com.pl\/poradnikautomatyka\/kiedy-dziala-to-nie-ruszaj-przestaje-byc-strategia-a-zaczyna-byc-ryzykiem\/","title":{"rendered":"Kiedy \u201edzia\u0142a, to nie ruszaj” przestaje by\u0107 strategi\u0105, a zaczyna by\u0107 ryzykiem?"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n
\n

Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n
    \n
  • dlaczego migracja starych system\u00f3w sterowania do nowych rozwi\u0105za\u0144 przestaje by\u0107 opcj\u0105, a staje si\u0119 konieczno\u015bci\u0105,<\/li>\n
  • jak podej\u015b\u0107 do tematu migracji systemu, aby zrobi\u0107 to dobrze.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n
    <\/div>\n\n\n\n

    Wiele zak\u0142ad\u00f3w produkcyjnych wykorzystuje sterowniki PLC wdro\u017cone 10, 15, a nawet 20 lat temu. P\u00f3ki system dzia\u0142a, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas o migracji my\u015bli, ale jej nie wykonuje. Jeste\u015bmy \u015bwiadomi, \u017ce u\u017cywane przez nas systemy maj\u0105 ju\u017c swoje lata. Dop\u00f3ki jednak dzia\u0142aj\u0105, technologia produkcji si\u0119 nie zmienia, producent zapewnia wsparcie, a cz\u0119\u015bci zamienne s\u0105 dost\u0119pne (u producenta lub na rynku wt\u00f3rnym), decyzja o migracji jest przez wielu decydent\u00f3w odsuwana w czasie. Jak bowiem uzasadni\u0107 inwestycj\u0119 dodatkowych \u015brodk\u00f3w i czasu w wymian\u0119 system\u00f3w, kt\u00f3re de facto b\u0119d\u0105 robi\u0142y dok\u0142adnie to samo co teraz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Problem pojawia si\u0119 jednak wtedy, gdy co\u015b p\u00f3jdzie nie tak. Mo\u017ce to by\u0107 niespodziewana awaria i brak potrzebnej cz\u0119\u015bci, brak kompetencji w\u015br\u00f3d m\u0142odych in\u017cynier\u00f3w, nieznaj\u0105cych starych system\u00f3w (a do\u015bwiadczona kadra ju\u017c na emeryturze) albo zmiana przepis\u00f3w w zakresie bezpiecze\u0144stwa i wynikaj\u0105cy z niej audyt cyberbezpiecze\u0144stwa. Okazuje si\u0119 wtedy, \u017ce brak wcze\u015bniejszej decyzji o migracji mo\u017ce kosztowa\u0107 wielokrotnie wi\u0119cej, ni\u017c sama wymiana sprz\u0119tu. Dlatego coraz wi\u0119cej firm traktuje migracj\u0119 systemu sterowania jako inwestycj\u0119 w ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 produkcji, bezpiecze\u0144stwo i zgodno\u015b\u0107 z przepisami, a nie wy\u0142\u0105cznie jako koszt. Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej system trzeba b\u0119dzie wymieni\u0107, a znacznie lepiej podj\u0105\u0107 t\u0119 decyzj\u0119 \u015bwiadomie<\/strong> i z odpowiednim wyprzedzeniem ni\u017c pod przymusem awarii czy audytu.<\/p>\n\n\n\n

    Skala cyberatak\u00f3w na przemys\u0142 ro\u015bnie w bardzo szybkim tempie \u2013 w latach 2023-2024 odnotowano oko\u0142o 1400 incydent\u00f3w klasyfikowanych jako cyberatak wy\u0142\u0105cznie w infrastrukturze krytycznej. Jednocze\u015bnie dyrektywa NIS2 i wdra\u017cana za ni\u0105 ustawa o Krajowym Systemie Cyberbezpiecze\u0144stwa (KSC) wprowadzi\u0142y bezpo\u015bredni\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 zarz\u0105du za bezpiecze\u0144stwo system\u00f3w OT. Migracja w takich obiektach oznacza wi\u0119c nie tylko modernizacj\u0119 techniczn\u0105, ale zbudowanie fundament\u00f3w zgodno\u015bci regulacyjnej<\/strong>. Poza infrastruktur\u0105 krytyczn\u0105 migracj\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej interesuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e bran\u017ce \u2013 tu wystarczaj\u0105cym motywatorem bywa sama gro\u017aba utraty przychod\u00f3w i wizerunku w oczach klient\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    Co si\u0119 dzieje z systemem, kt\u00f3ry traci wsparcie producenta?<\/h2>\n\n\n\n

    To pytanie dobrze znaj\u0105 u\u017cytkownicy, kt\u00f3rzy maj\u0105 takie systemy pod opiek\u0105. Polityka wsparcia dla produkt\u00f3w u du\u017cych dostawc\u00f3w, takich jak Emerson, jest bardzo cz\u0119sto opisana w dokumentach typu Life Cycle Bulletin. Samo wycofanie produktu z oferty powinno uruchomi\u0107 u u\u017cytkownika proces planowania wymiany urz\u0105dzenia na nowszy model. Co dzieje si\u0119 w praktyce? Przede wszystkim \u2013 brak cz\u0119\u015bci zamiennych, szczeg\u00f3lnie dotkliwy w momencie, gdy system si\u0119 zatrzyma, a przedsi\u0119biorstwo nie dysponuje zapasami umo\u017cliwiaj\u0105cymi szybkie wznowienie produkcji. Ratunkiem bywa zakup na rynku wt\u00f3rnym, jednak nigdy nie ma gwarancji co do stanu technicznego kupowanego modu\u0142u, a jego cena mo\u017ce by\u0107 bardzo wysoka. W takich przypadkach koszty przestoju wielokrotnie przewy\u017cszaj\u0105 warto\u015b\u0107 samego komponentu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    Drugi, r\u00f3wnie powa\u017cny problem to brak bie\u017c\u0105cych aktualizacji systemu. Producenci bardzo cz\u0119sto przestaj\u0105 wydawa\u0107 poprawki i nowe wersje firmware dla wycofanych urz\u0105dze\u0144, co oznacza, \u017ce lista znanych podatno\u015bci stale si\u0119 wyd\u0142u\u017ca i stanowi coraz powa\u017cniejsze ryzyko<\/strong>. \u015awiadomo\u015b\u0107 tego, jakie luki maj\u0105 konkretne urz\u0105dzenia, jest niestety skrz\u0119tnie wykorzystywana przez atakuj\u0105cych. Szczeg\u00f3lnie w przypadku infrastruktury krytycznej konsekwencje takich atak\u00f3w mog\u0105 by\u0107 katastrofalne.<\/p>\n\n\n\n

    Kolejnym istotnym ograniczeniem jest niemo\u017cno\u015b\u0107 spe\u0142nienia aktualnych norm i standard\u00f3w bezpiecze\u0144stwa<\/strong>. Dyrektywa NIS2, wchodz\u0105ca niebawem w \u017cycie regulacja CRA (Cyber Resilience Act) czy norma IEC 62443 wymagaj\u0105 mechanizm\u00f3w ochronnych, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 wbudowane bezpo\u015brednio w urz\u0105dzenia. W starych urz\u0105dzeniach takich mechanizm\u00f3w po prostu nie ma i nie mo\u017cna ich doimplementowa\u0107. Ostatnim elementem jest ograniczona mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozbudowy tych system\u00f3w. Ich integracja z nowoczesnymi rozwi\u0105zaniami staje si\u0119 coraz bardziej problematyczna cho\u0107by z uwagi na brak obs\u0142ugi wsp\u00f3\u0142czesnych protoko\u0142\u00f3w komunikacyjnych, bez kt\u00f3rych trudno m\u00f3wi\u0107 o cyfryzacji czy budowie sp\u00f3jnej architektury OT\/IT.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    Co zrobi\u0107 z systemami Emerson serii VersaMax i 90\u201330?<\/h2>\n\n\n\n

    W polskim przemy\u015ble pracuj\u0105 setki instalacji opartych na sterownikach VersaMax i serii 90\u201330. S\u0105 to systemy, kt\u00f3re przez lata sprawdza\u0142y si\u0119 w zak\u0142adach produkcyjnych, energetyce, gospodarce wodnej, bran\u017cy g\u00f3rniczej, hutniczej \u2013 i kt\u00f3re nadal dzia\u0142aj\u0105, cz\u0119sto bez wi\u0119kszych problem\u00f3w. Jednak oba produkty ju\u017c s\u0105 (90\u201330) lub nied\u0142ugo przejd\u0105 (VersaMax) w stan Discontinued. Ich naturalnymi nast\u0119pcami s\u0105 odpowiednio PACSystems RSTi\u2013EP (jako nast\u0119pca serii VersaMax) oraz PACSystems RX3i (jako nast\u0119pca serii 90\u201330). Nie s\u0105 to produkty konkurencyjne \u2013 to kolejna generacja tych samych platform<\/strong>, zaprojektowana z my\u015bl\u0105 o u\u017cytkownikach, kt\u00f3rzy przez lata budowali swoje systemy automatyki na rozwi\u0105zaniach GE Fanuc \/ GE Intelligent Platforms, a dzi\u015b Emerson.<\/p>\n\n\n\n

    Jedn\u0105 z najwi\u0119kszych obaw towarzysz\u0105cych decyzji o migracji jest ryzyko wej\u015bcia w zupe\u0142nie nowy, nieznany ekosystem \u2013 nowy producent, nowe oprogramowanie, nowa filozofia programowania, konieczno\u015b\u0107 przekwalifikowania ca\u0142ego zespo\u0142u. W przypadku przej\u015bcia na PACSystems RSTi\u2013EP czy na RX3i obawy te s\u0105 w znacznej mierze nieuzasadnione. Obie migracje odbywaj\u0105 si\u0119 w ramach tego samego ekosystemu<\/strong>, co oznacza sp\u00f3jno\u015b\u0107 platformy i narz\u0119dzi in\u017cynierskich oraz dok\u0142adnie taki sam model wsparcia technicznego. Dla decydent\u00f3w i in\u017cynier\u00f3w to argument za tym, \u017ce migracja nie jest rewolucj\u0105, lecz ewolucj\u0105 pracuj\u0105cych system\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    Co zyskujemy technicznie dzi\u0119ki migracji?<\/h2>\n\n\n\n

    Przej\u015bcie na nowe platformy to nie tylko wymiana starego sprz\u0119tu na nowy \u2014 to znacz\u0105ca zmiana mo\u017cliwo\u015bci systemu sterowania, w zakresie architektury pracy, funkcjonalno\u015bci, bezpiecze\u0144stwa i mo\u017cliwo\u015bci programistycznych. Zar\u00f3wno PACSystems RSTi\u2013EP, jak i RX3i oferuj\u0105 znacznie wy\u017csz\u0105 wydajno\u015b\u0107 obliczeniow\u0105 procesora oraz znacznie wi\u0119ksze zasoby pozwalaj\u0105ce na realizacj\u0119 z\u0142o\u017conych algorytm\u00f3w regulacji i obs\u0142ug\u0119 nowoczesnych protoko\u0142\u00f3w komunikacyjnych, takich jak PROFINET, czy OPC\u2013UA. Warto te\u017c podkre\u015bli\u0107 kwesti\u0119 bezpiecze\u0144stwa \u2013 nowe platformy posiadaj\u0105 wbudowane mechanizmy ochrony wymagane przez NIS2, CRA i norm\u0119 IEC 62443<\/strong>, kt\u00f3rych w starych sterownikach po prostu nie mo\u017cna by\u0142o ju\u017c zaimplementowa\u0107: wbudowany Firewall, integracja modu\u0142\u00f3w TPM2.0, zintegrowany mechanizm Secure Boot czy rozbudowany mechanizm Enhanced Security, odpowiedzialny za wzrost bezpiecze\u0144stwa na poziomie aplikacyjnym. Uzupe\u0142nieniem jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy w architekturze wysokiej dost\u0119pno\u015bci, gwarantuj\u0105ca wysoki poziom dost\u0119pno\u015bci w przypadku ewentualnych awarii. Ma to olbrzymie znaczenie w systemach automatyki, kt\u00f3re znajduj\u0105 swoje zastosowanie w aplikacjach krytycznych. To tylko niekt\u00f3re z zalet przej\u015bcia na platform\u0119 PACSystems. G\u0142\u00f3wn\u0105 zalet\u0105 migracji jest r\u00f3wnie\u017c spok\u00f3j, jaki zyskuj\u0105 klienci<\/strong>, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 na przej\u015bcie na nowoczesne platformy automatyzacji.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    Kompatybilno\u015b\u0107 kodu i narz\u0119dzi programistycznych  \u2014 co mo\u017cna przenie\u015b\u0107?<\/h2>\n\n\n\n

    To pytanie, kt\u00f3re cz\u0119sto pada jako jedno z pierwszych w rozmowie z ka\u017cdym in\u017cynierem automatykiem: czy musz\u0119 pisa\u0107 program od zera? Odpowiedz jest prosta: nie<\/strong>. \u015arodowisko PAC Machine Edition zapewnia wysoki poziom kompatybilno\u015bci z projektami tworzonymi zar\u00f3wno w aktualnych wersjach oprogramowania, jak i  poprzednich narz\u0119dziach: Proficy Machine Edition, VersaPro, czy nawet LM90. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 kodu, struktur, blok\u00f3w funkcyjnych i  konfiguracja zmiennych mo\u017ce zosta\u0107 przeniesiona bezpo\u015brednio lub z minimalnymi modyfikacjami do nowej platformy. R\u00f3wnie\u017c elementy, w przypadku kt\u00f3rych spodziewamy si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 wymaga\u0142y znacz\u0105cych modyfikacji (jak konfiguracja sprz\u0119towa, mapowanie modu\u0142\u00f3w I\/O oraz obs\u0142uga protoko\u0142\u00f3w komunikacyjnych), w przypadku migracji z 90\u201330 do PACSystems RX3i zostan\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przeniesione automatycznie przez \u015brodowisko narz\u0119dziowe. Nad migracj\u0105 z VersaMax do PACSystems RSTi\u2013EP trzeba b\u0119dzie popracowa\u0107 nieco wi\u0119cej, ale proces ten nie jest skomplikowany i osobie z do\u015bwiadczeniem w PAC Machine Edition nie sprawi wi\u0119kszych problem\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    Jak wygl\u0105da proces migracji krok po kroku?<\/h2>\n\n\n\n

    Migracja systemu sterowania, je\u015bli jest odpowiednio zaplanowana, przebiega przewidywalnie i bez zak\u0142\u00f3cenia ci\u0105g\u0142o\u015bci produkcji. Standardowo sk\u0142ada si\u0119 z kilku kluczowych, nast\u0119puj\u0105cych po sobie etap\u00f3w. W pierwszej kolejno\u015bci konieczne jest zinwentaryzowanie istniej\u0105cego systemu<\/strong>, w szczeg\u00f3lno\u015bci zebranie dokumentacji, spisanie wszystkich modu\u0142\u00f3w sterownika, po\u0142\u0105cze\u0144 komunikacyjnych oraz wersji oprogramowania, a tak\u017ce zebranie kod\u00f3w i backup\u00f3w aplikacji. To tak\u017ce etap, w kt\u00f3rym mapujemy wszystkie po\u0142\u0105czenia naszego sterownika z wszelkimi innymi systemami i urz\u0105dzeniami. To daje nam podstawy, aby wiedzie\u0107, z czym si\u0119 mierzymy \u2013 i pozwala oszacowa\u0107 czas i niezb\u0119dne zasoby.<\/p>\n\n\n\n

    Drugi konieczny etap to ocena ryzyka, okre\u015blenie okna serwisowego, przygotowanie planu awaryjnego<\/strong> oraz decyzja o tym, czy migracja odb\u0119dzie si\u0119 jednorazowo, czy etapami. Analiza ryzyka ma na celu u\u015bwiadomi\u0107 nam, kt\u00f3re z element\u00f3w migracji maj\u0105 kluczowe znaczenie dla procesu i pozwoli\u0107 zastanowi\u0107 si\u0119 nad mo\u017cliwymi scenariuszami. Nast\u0119pnie przychodzi czas na konwersj\u0119 kodu i konfiguracji w \u015brodowisku PAC Machine Edition<\/strong> oraz testy. Sama konwersja kodu nie jest najmniejszym problemem \u2013 wbudowane w PAC Machine Edition mechanizmy automatycznie waliduj\u0105 kod pod k\u0105tem zmieniaj\u0105cej si\u0119 rodziny urz\u0105dzenia docelowego i zawracaj\u0105 w postaci raportu konkretne miejsca, kt\u00f3re wymagaj\u0105 interwencji in\u017cyniera odpowiedzialnego za kod.<\/p>\n\n\n\n

    Kolejny krok to testy \u2013 zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107  z nich mo\u017cna wykonywa\u0107, zanim zainstalujemy nowy sprz\u0119t na obiekcie. Reszta procedur, kt\u00f3rych \u201ena biurku\u201d si\u0119 wykona\u0107 nie da, musi by\u0107 ju\u017c testem obiektowym. Ostatnim etapem jest uruchomienie, najlepiej ze wsparciem  do\u015bwiadczonego integratora lub in\u017cyniera wsparcia technicznego od dystrybutora sprz\u0119tu, kt\u00f3ry zna specyfik\u0119 obu platform. Taka struktura migracji daje du\u017c\u0105 kontrol\u0119 nad przebiegiem procesu i minimalizuje ryzyka.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    Migracja etapowa czy jednorazowa wymiana?<\/h2>\n\n\n\n

    Nie ka\u017cdy zak\u0142ad mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na zatrzymanie produkcji na kilka dni. W takich przypadkach migracja etapowa jest nie tylko mo\u017cliwa, ale cz\u0119sto rekomendowana. Polega ona na stopniowej wymianie komponent\u00f3w i modu\u0142\u00f3w przy zachowaniu ci\u0105g\u0142o\u015bci pracy pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci systemu<\/strong>. Nowe platformy PACSystems zosta\u0142y zaprojektowane z my\u015bl\u0105 o takiej w\u0142a\u015bnie elastyczno\u015bci: PACSystems RX3i i RSTi\u2013EP mog\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 ze starszymi modu\u0142ami VersaMax i 90\u201330 w \u015brodowiskach mieszanych, co znacznie u\u0142atwia p\u0142ynne przej\u015bcie do nowego systemu. Migracja roz\u0142o\u017cona w czasie pozwala te\u017c roz\u0142o\u017cy\u0107 koszty inwestycji na kilka bud\u017cet\u00f3w rocznych, co dla wielu firm jest dodatkowym argumentem przemawiaj\u0105cym za takim podej\u015bciem.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    TCO i zwrot z inwestycji<\/h2>\n\n\n\n

    Rozmowa o migracji to w gruncie rzeczy rozmowa o pieni\u0105dzach i dobrze, \u017ceby t\u0119 rozmow\u0119 prowadzi\u0107 w oparciu o konkretne liczby. Koszt nieplanowanego przestoju spowodowanego awari\u0105 starego sterownika to nie tylko warto\u015b\u0107 utraconej produkcji, ale te\u017c koszty ekspresowej naprawy, zakupu modu\u0142u na rynku wt\u00f3rnym (cz\u0119sto po zawy\u017conej cenie), nadgodzin dla zespo\u0142u utrzymania ruchu i potencjalnych kar umownych wobec odbiorc\u00f3w. Do tego dochodzi rosn\u0105ce ryzyko regulacyjne w postaci braku zgodno\u015bci z NIS2 lub CRA<\/strong>, kt\u00f3re mo\u017ce skutkowa\u0107 wysokimi sankcjami finansowymi i bezpo\u015bredni\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 zarz\u0105du. Planowana migracja pozwala z g\u00f3ry okre\u015bli\u0107 jej koszt, roz\u0142o\u017cy\u0107 go w czasie i potraktowa\u0107 jako inwestycj\u0119 z policzalnym zwrotem w postaci ograniczenia ryzyka operacyjnego, ni\u017cszych koszt\u00f3w utrzymania i gotowo\u015bci na przysz\u0142e wymagania regulacyjne.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n

    Kiedy najlepiej zacz\u0105\u0107?<\/h2>\n\n\n\n

    Najlepsza odpowied\u017a brzmi: zanim zajdzie taka konieczno\u015b\u0107<\/strong>. Pierwszym krokiem nie musi by\u0107 od razu decyzja o wymianie sprz\u0119tu \u2013 wystarczy przeprowadzenie audytu istniej\u0105cego systemu sterowania. Taki audyt pozwala oceni\u0107 stan techniczny urz\u0105dze\u0144, zidentyfikowa\u0107 komponenty zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 do ko\u0144ca cyklu \u017cycia, oszacowa\u0107 ryzyko i zaplanowa\u0107 harmonogram kolejnych dzia\u0142a\u0144. Zar\u00f3wno ASTOR, jak i Emerson oferuj\u0105 programy wsparcia migracyjnego, a do\u015bwiadczeni integratorzy system\u00f3w s\u0105 w stanie przeprowadzi\u0107 taki audyt i przygotowa\u0107 konkretn\u0105 map\u0119 i plan migracji bez zobowi\u0105zania do natychmiastowej inwestycji. Migracja to projekt, kt\u00f3ry mo\u017cna zaplanowa\u0107 spokojnie, dlatego warto zacz\u0105\u0107 t\u0119 rozmow\u0119 dzi\u015b, \u017ceby nie musie\u0107 jej prowadzi\u0107 jej w trybie awaryjnym jutro. Bo strategia \u201edzia\u0142a, to nie ruszaj” to najdro\u017csza strategia w przemy\u015ble w obecnych czasach.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n
    \n
    \n
    \n

    Newsletter Poradnika Automatyka<\/h3><\/div>\n

    Czytaj trendy i inspiracje, podstawy automatyki, automatyk\u0119 w praktyce<\/p>\n<\/div>\n

    \n
    \n