{"id":24770,"date":"2025-09-09T10:36:25","date_gmt":"2025-09-09T08:36:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.astor.com.pl\/poradnikautomatyka\/?p=24770"},"modified":"2025-09-09T19:42:30","modified_gmt":"2025-09-09T17:42:30","slug":"jak-odmierzac-czas-w-programie-sterujacym-i-jak-konfigurowac-timery-kurs-programowania-sterownikow-horner-apg-w-srodowisku-cscape-10-odc-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.astor.com.pl\/poradnikautomatyka\/jak-odmierzac-czas-w-programie-sterujacym-i-jak-konfigurowac-timery-kurs-programowania-sterownikow-horner-apg-w-srodowisku-cscape-10-odc-5\/","title":{"rendered":"Jak odmierza\u0107 czas w programie steruj\u0105cym i jak konfigurowa\u0107 timery? | Kurs programowania sterownik\u00f3w Horner APG\u00a0 w \u015brodowisku Cscape 10, odc. 5"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

W tym odcinku dowiemy si\u0119, jak odmierza\u0107 czas w programie steruj\u0105cym, wykorzystuj\u0105c do tego timery w j\u0119zyku drabinkowym.<\/p>\n\n\n\n

\n

Kurs programowania sterownik\u00f3w Horner APG w \u015brodowisku Cscape 10<\/strong><\/h3>\n

Wprowadzenie i podstawy<\/h4>\n1. Jak skonfigurowa\u0107, pod\u0142\u0105czy\u0107 oraz uruchomi\u0107 sterownik PLC?<\/a>\n2. Jak tworzy\u0107 i edytowa\u0107 projekty w oprogramowaniu Cscape 10?<\/a>\n

Programowanie w j\u0119zyku drabinkowym<\/h4>\n3. Jak tworzy\u0107 oraz konfigurowa\u0107 baz\u0119 zmiennych w \u015brodowisku Cscape?<\/a>\n4. Jak korzysta\u0107 ze styk\u00f3w, cewek i blok\u00f3w operacji arytmetycznych w programie steruj\u0105cym?<\/a>\n5. Jak odmierza\u0107 czas w programie steruj\u0105cym i jak konfigurowa\u0107 timery?<\/a>\n6. Jak por\u00f3wnywa\u0107 warto\u015bci i wykorzysta\u0107 wyniki operacji logicznych?<\/a>\n7. Jak zlicza\u0107 impulsy i konfigurowa\u0107 liczniki?<\/a>\n8. Jak konwertowa\u0107 typy zmiennych i przemieszcza\u0107 zmienne w programie?<\/a>\n9. Jak sterowa\u0107 wykonywaniem programu logicznego? Instrukcja skoku warunkowego?<\/a>\n

Programowanie zintegrowanego panelu HMI<\/h4>\n10. Jak budowa\u0107 ekrany operatorskie z obiektami do wizualizacji i zadawania warto\u015bci zmiennych?<\/a>\n11. Jak umo\u017cliwi\u0107 nawigacj\u0119 mi\u0119dzy ekranami operatorskimi oraz jak korzysta\u0107 z gotowych obiekt\u00f3w graficznych w \u015brodowisku Cscape?<\/a>\n12. Jak wizualizowa\u0107 zmienne analogowe oraz jak modyfikowa\u0107 ich warto\u015bci przy pomocy obiekt\u00f3w graficznych?<\/a>\n13. Jak korzysta\u0107 z obiektu menu?<\/a>\n14. Konfiguracja i obs\u0142uga alarm\u00f3w w sterownikach PLC.<\/a>\n15. Trend Graph.<\/a>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Operacja odmierzania czasu w programie nie jest taka oczywista. Zale\u017cy ona od rodzaju zastosowanego przeka\u017anika czasowego oraz dobranej rozdzielczo\u015bci. Takie zr\u00f3\u017cnicowanie powoduje, \u017ce timery mo\u017cna wykorzysta\u0107 w r\u00f3\u017cnych celach, zwi\u0119kszaj\u0105c tym samym mo\u017cliwo\u015bci tworzonych program\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Krok 1: Jak dzia\u0142aj\u0105 timery i jakie ich rodzaje dost\u0119pne s\u0105 w \u015brodowisku Cscape?<\/h2>\n\n\n\n

Bloki funkcyjne w j\u0119zyku drabinkowym, odpowiedzialne za realizacj\u0119 zale\u017cno\u015bci czasowych w sterowniku PLC, nosz\u0105 nazw\u0119 timer\u00f3w<\/strong>,czyli po polsku przeka\u017anik\u00f3w czasowych<\/strong>. S\u0142u\u017c\u0105 one do odmierzania zadanego czasu przy okre\u015blonej rozdzielczo\u015bci. Podobnie jak styki, timery<\/strong> w PLC kontroluj\u0105 i steruj\u0105 przep\u0142ywem sygna\u0142u, wykorzystuj\u0105c odpowiedni parametr czasu.<\/p>\n\n\n\n

Organizacja pami\u0119ci timera wymaga dw\u00f3ch kolejnych rejestr\u00f3w<\/strong>. W pierwszym z nich przechowywana jest aktualna odliczana warto\u015b\u0107. W drugim rejestrze na pierwszych 14 bitach timer przechowuje warto\u015bci w\u0142asne, bit 15 informuje czy timer jest uruchomiony, natomiast bit 16 daje informacje, czy odliczanie zosta\u0142o zako\u0144czone.<\/p>\n\n\n\n

W sterownikach PLC Horner wyst\u0119puj\u0105 dwa typy timer\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

TON (Time On Delay) \u2013 op\u00f3\u017anione za\u0142\u0105czenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Po otrzymaniu stanu wysokiego, na wej\u015bciu timera rozpoczyna si\u0119 odliczanie do zadanej warto\u015bci (nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce zliczanie jest realizowane tylko wtedy, gdy na wej\u015bciu podtrzymywany jest stan wysoki). Gdy warto\u015b\u0107 zadana zostanie osi\u0105gni\u0119ta, na wyj\u015bciu timera ustawiany jest stan wysoki (logiczne 1). Wyj\u015bcie zostanie ponownie postawione w stanie niskim, gdy na wej\u015bciu pojawi si\u0119 stan niski (logiczne 0).<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

TOF (Time Off Delay) \u2013 op\u00f3\u017anione wy\u0142\u0105czenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Otrzymanie stanu wysokiego na wej\u015bciu timera powoduje ustawienie stanu wysokiego na jego wyj\u015bciu. Podanie na wej\u015bcie stanu niskiego uruchamia odliczanie do warto\u015bci zadanej. Osi\u0105gni\u0119cie tej warto\u015bci zmienia stan wyj\u015bcia timera na niski.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Steruj\u0105cy program drabinkowy rozbudujesz teraz o logik\u0119 obs\u0142uguj\u0105c\u0105 funkcj\u0119 mieszania i podgrzewania p\u0142ynu w zbiorniku numer 3.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0142\u0105czenie procesu oraz jego czas trwania b\u0119dzie ustawiany przez operatora. Timer wykorzystasz do zadawania i kontrolowania odmierzanego czasu. Po osi\u0105gnieciu zadanej warto\u015bci czasu timer wy\u0142\u0105czy odpowiedni proces.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Krok 2: Jak rozdzieli\u0107 sterowanie procesami od sterowania zaworami?<\/h2>\n\n\n\n

W celu rozbudowania programu steruj\u0105cego stw\u00f3rz kolejny podprogram, kt\u00f3ry b\u0119dzie kontrolowa\u0142 procesy mieszania i grzania. W oknie Project Navigator<\/strong> stw\u00f3rz nowy podprogram o nazwie Mieszanie_Grzanie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Krok 3: Opisz funkcje podprogramu<\/h2>\n\n\n\n

W pierwszym szczeblu programu dodaj komentarz opisuj\u0105cy funkcj\u0119 tworzonego podprogramu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Krok 4: Stw\u00f3rz logik\u0119 mieszania p\u0142ynu<\/h2>\n\n\n\n

W kolejnym szczeblu wstaw styk normalnie otwarty odpowiedzialny za za\u0142\u0105czanie mieszania. Przypisz do niego zmienn\u0105 o nazwie mieszanie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Proces nie rozpocznie si\u0119, dop\u00f3ki styk nie wykryje stanu wysokiego na przypisanym mu bicie.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie z paska narz\u0119dziowego po lewej stronie wybierz timer <\/strong>i umie\u015b\u0107 go za stykiem.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Niezb\u0119dna jest konfiguracja tego bloku. W tym celu kliknij dwukrotnie na wstawiony element.<\/p>\n\n\n\n

Okno konfiguracji:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Pierwsze okno s\u0142u\u017cy do przypisania odpowiedniego rejestru dla timera. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce timer zajmie 2 kolejne rejestry, czyli w przypadku podania rejestru R1<\/strong> zaj\u0119ty b\u0119dzie te\u017c rejestr R2<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Rozdzielczo\u015b\u0107 timera m\u00f3wi o tym, jak cz\u0119sto zliczane b\u0119d\u0105 kolejne impulsy. Rozdzielczo\u015b\u0107 100 ms spowoduje, \u017ce 10 razy w ci\u0105gu sekundy zwi\u0119kszana b\u0119dzie warto\u015b\u0107 aktualna, do momentu a\u017c osi\u0105gnie warto\u015b\u0107 zadan\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W tym oknie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wybra\u0107 typ timera TON\/TOF<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Poni\u017cej znajduje si\u0119 pole s\u0142u\u017c\u0105ce do przypisania zmiennej do warto\u015bci zadanej. Daje to mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany warto\u015bci zadanej z poziomu okna Data Watch<\/strong> po wgraniu programu do sterownika.<\/p>\n\n\n\n

Skonfiguruj timer zgodnie z poni\u017cszym wzorem:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zgodnie z logik\u0105 dzia\u0142ania, timer wystawi na wyj\u015bcie stan wysoki w momencie, kiedy doliczy do warto\u015bci zadanej.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnimi elementami szczebla b\u0119d\u0105 cewka resetuj\u0105ca, kt\u00f3ra zako\u0144czy proces mieszania oraz cewka ustawiaj\u0105ca, kt\u00f3ra rozpocznie proces grzania. Zar\u00f3wno cewka SET<\/strong> jak i RESET<\/strong> znajduj\u0105 si\u0119 w zak\u0142adce Contacts and Coils<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Do cewki resetuj\u0105cej przypisz zmienn\u0105 mieszanie<\/strong>, a do cewki ustawiaj\u0105cej \u2013 zmienn\u0105 grzanie<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Krok 5: Jak sterowa\u0107 procesem ogrzewania?<\/h2>\n\n\n\n

Kolejny szczebel zwi\u0105zany b\u0119dzie z odmierzaniem czasu grzania i b\u0119dzie analogiczny do odmierzania czasu mieszania.<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tym najpierw wstaw styk normalnie otwarty i przypisz zmienn\u0105 grzanie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Proces grzania nie zostanie uruchomiony, dop\u00f3ki bit przypisany do styku grzania nie b\u0119dzie mia\u0142 stanu wysokiego.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym krokiem jest wstawienie bloku timera z op\u00f3\u017anionym za\u0142\u0105czeniem oraz jego konfiguracja:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przypisz odpowiednie rejestry, rozdzielczo\u015b\u0107 ustaw na 100 ms oraz wybierz rodzaj On Delay<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z logik\u0105, po odmierzeniu zadanego czasu na wyj\u015bciu timera zostanie ustawiony stan wysoki. Wstawienie cewki resetuj\u0105cej jako kolejnego elementu, spowoduje zatrzymanie procesu po up\u0142yni\u0119ciu okre\u015blonego czasu. Dlatego do cewki resetuj\u0105cej przypisz zmienn\u0105 grzanie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Krok 6: Jak wgra\u0107 projekt do sterownika i przetestowa\u0107 program?<\/h2>\n\n\n\n

Podprogram jest kompletny, wi\u0119c mo\u017cna wgra\u0107 go do sterownika i przetestowa\u0107 jego dzia\u0142anie. W tym celu wybieraj\u0105c z paska narz\u0119dziowego opcj\u0119 Download<\/strong>, pobierz program do sterownika, a nast\u0119pnie prze\u0142\u0105cz sterownik w tryb pracy RUN<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie przejd\u017a do zak\u0142adki Debug<\/strong> i przy pomocy Debug Mode<\/strong> oraz Data Watch<\/strong> przetestuj dzia\u0142anie programu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W oknie Data Watch<\/strong> dodaj nast\u0119puj\u0105ce zmienne przy u\u017cyciu przycisku Add<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie ustaw czas mieszania i grzania, klikaj\u0105c dwukrotnie na odpowiedni\u0105 zmienn\u0105. Dla Czas_Mieszanie<\/strong> ustaw przyk\u0142adowo warto\u015b\u0107 60 oraz dla Czas_Grzanie<\/strong> te\u017c przypisz warto\u015b\u0107 60.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Je\u015bli podczas debugowania wyst\u0105pi\u0142 poni\u017cszy b\u0142\u0105d, nale\u017cy zamkn\u0105\u0107 niepotrzebne okna podgl\u0105du kodu, tak by maksymalna liczba otwartych okien nie przekracza\u0142a 4.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nie spowoduje to usuni\u0119cia ich z projektu, a tylko zminimalizowanie ich do Project Navigatora<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Po pomy\u015blnym w\u0142\u0105czeniu trybu debugowania ustaw zmienn\u0105 mieszanie<\/strong> w stan wysoki.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie obserwuj zmiany warto\u015bci zmiennych Timer_Mieszanie<\/strong>, grzanie<\/strong>, Timer_Grzanie<\/strong>. Mo\u017cesz zauwa\u017cy\u0107 zmieniaj\u0105ce si\u0119 warto\u015bci aktualne timer\u00f3w oraz zmiany stanu bit\u00f3w w momentach przesterowania.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pny odcinek: Jak por\u00f3wnywa\u0107 warto\u015bci i wykorzysta\u0107 wyniki operacji logicznych?<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n

Autor artyku\u0142u:<\/p><\/br>\n

Jacek Dynak<\/strong><\/h2>\n

Praktykant ASTOR<\/p>\n

Student IV roku kierunku \u201eautomatyka i robotyka\u201d na Politechnice Krakowskiej<\/p><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n

Newsletter Poradnika Automatyka<\/h3><\/div>\n

Czytaj trendy i inspiracje, podstawy automatyki, automatyk\u0119 w praktyce<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n