O Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, jej roli w spo\u0142ecze\u0144stwie kiedy\u015b, \u00a0jej znaczeniu wobec wyzwa\u0144 przysz\u0142o\u015bci, jakie stoj\u0105 przed \u015bwiatem i Polsk\u0105, rozmawiamy z prof. Janem Ostrowskim na dzie\u0144 przed startem \u015bwi\u0119towania Jubileuszu 150-lecia PAU. <\/strong><\/em><\/p>\n<\/p>\n Renata Poreda, ASTOR: Panie Profesorze, o dorobku konferencji jubileuszowej oczywi\u015bcie b\u0119dziemy jeszcze m\u00f3wi\u0107 w kolejnych dniach, miesi\u0105cach, na przestrzeni tak\u017ce 2023 roku, bo kapita\u0142 intelektualny zgromadzony w wyk\u0142adach, prezentacjach, prelekcjach jest przeogromny. \u201ePrzysta\u0144my\u201d na moment i wr\u00f3\u0107my do kart historii. Historia bowiem wskazuje na fundament, na jakim Akademia wyros\u0142a.<\/strong><\/p>\n prof. Jan Ostrowski, Polska Akademia Nauk: <\/strong>Prehistoria Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci si\u0119ga roku 1815, kiedy to powsta\u0142o Towarzystwo Naukowe Krakowskie grupuj\u0105ce uczonych, przede wszystkim z krakowskiego \u015brodowiska uniwersyteckiego, kt\u00f3re najwyra\u017aniej pragn\u0119\u0142o stworzy\u0107 forum dla wymiany my\u015bli i prezentacji wynik\u00f3w bada\u0144. Po pewnym czasie, kiedy Towarzystwo okrzep\u0142o postanowiono przekszta\u0142ci\u0107 je w Akademi\u0119 Umiej\u0119tno\u015bci. By\u0142o to mo\u017cliwe w sytuacji autonomii galicyjskiej po roku 1867 oraz dzi\u0119ki \u017cyczliwej postawie rz\u0105du austriackiego i dworu cesarskiego. By\u0142o r\u00f3wnie\u017c wynikiem uporczywych stara\u0144 krakowskiego \u015brodowiska naukowego, samorz\u0105dowych w\u0142adz galicyjskich i dysponuj\u0105cych odpowiednimi wp\u0142ywami Polak\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w Wiedniu. I rzeczywi\u015bcie. W 1872 cesarz Franciszek J\u00f3zef zatwierdzi\u0142 pierwszy statut Akademii, kt\u00f3ry powsta\u0142 w oparciu o liberalne prawo austriackie. Od samego pocz\u0105tku pomy\u015blana by\u0142a ona jako instytucja og\u00f3lnopolska i znakomicie zrealizowa\u0142a zadanie integracji \u015brodowisk naukowych wszystkich trzech zabor\u00f3w i emigracji.<\/p>\n<\/p>\n Akademia ma za sob\u0105 dwa wyra\u017ane okresy rozkwitu.<\/strong><\/p>\n Rzeczywi\u015bcie. Pierwszy czas wielkiej pomy\u015blno\u015bci to by\u0142y lata przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 kiedy Akademia okrzep\u0142a ju\u017c organizacyjnie i przyci\u0105ga\u0142a mn\u00f3stwo dar\u00f3w i zapis\u00f3w. Sta\u0142a si\u0119 instytucj\u0105 zamo\u017cn\u0105. To z kolei mia\u0142o bezpo\u015bredni wp\u0142yw na mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania. Nie chodzi\u0142o przecie\u017c o bogacenie si\u0119 dla bogacenia, tylko o to, by m\u00f3c wydawa\u0107 dobrej jako\u015bci ksi\u0105\u017cki, organizowa\u0107 badania, wyp\u0142aca\u0107 stypendia i nagrody.\u00a0<\/p>\n<\/p>\n A potem przysz\u0142a pierwsza wojna \u015bwiatowa, kt\u00f3ra zmieni\u0142a wiele.<\/strong><\/p>\n Dzia\u0142ania spowodowane pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 mia\u0142y taki skutek, \u017ce kapita\u0142 i wszystkie przedwojenne inwestycje finansowe straci\u0142y warto\u015b\u0107 w wyniku inflacji. W niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Akademia Umiej\u0119tno\u015bci, wtedy ju\u017c Polska Akademia Umiej\u0119tno\u015bci, wesz\u0142a biedna, jak przys\u0142owiowa mysz ko\u015bcielna. Poniesione straty uda\u0142o si\u0119 odrobi\u0107 dzi\u0119ki ofiarno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, w tym tak\u017ce arcyksi\u0119cia Karola Stefana Habsburga, kt\u00f3ry, prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, przekaza\u0142 Akademii 10 000 ha hektar\u00f3w ziemi ornej i las\u00f3w.<\/p>\n<\/p>\n To pozwoli\u0142o nie tylko utrzyma\u0107 Akademi\u0119. To moment drugiego okresu \u015bwietno\u015bci, kiedy Akademia wydawa\u0142a 100 serii wydawniczych<\/strong>.<\/p>\n To by\u0142o wr\u0119cz nadzwyczajne! Dzisiaj jeste\u015bmy bardzo daleko od tego poziomu. Okupacja spowodowa\u0142a ca\u0142kowite zawieszenie dzia\u0142alno\u015bci. Nasza siedziba zosta\u0142a zaj\u0119ta przez Niemc\u00f3w. Akademia wystartowa\u0142a na nowo bezpo\u015brednio po zako\u0144czeniu okupacji. Wojna jeszcze trwa\u0142a a w gmachu przy ul. S\u0142awkowskiej ju\u017c si\u0119 odbywa\u0142y spotkania naukowe<\/p>\n<\/p>\n A Polska Akademia Umiej\u0119tno\u015bci dzisiaj?<\/strong><\/p>\n Zanim o wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, jeszcze dwa s\u0142owa o czasach komunistycznych i o tym, co nast\u0105pi\u0142o tu\u017c po ich zako\u0144czeniu. \u00d3wczesna w\u0142adza nie potrafi\u0142a tolerowa\u0107 takiej samodzielnej instytucji i w roku 1952 utworzy\u0142a swoj\u0105 Akademi\u0119, pod nazw\u0105 Polska Akademia Nauk, kt\u00f3rej przekazano ca\u0142y maj\u0105tek PAU. Nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce dzisiejsza Polska Akademia Nauk jest instytucj\u0105 o korzeniach komunistycznych. Dzisiaj to jest bardzo powa\u017cana instytucja naukowa o ogromnym potencjale, w kt\u00f3rej trzy pokolenia przesz\u0142y od czasu jej powstania wi\u0119c ten pocz\u0105tkowy baga\u017c historyczny ju\u017c si\u0119 dzisiaj nie liczy<\/p>\n<\/p>\n Wracaj\u0105c do PAU. Jest rok 1989. Polska Akademia Umiej\u0119tno\u015bci wznawia dzia\u0142alno\u015b\u0107<\/strong>.\u00a0<\/p>\n Tak, rzeczywi\u015bcie. W roku 1989 w wyniku przemian wolno\u015bciowych, mo\u017cliwe by\u0142o wznowienie dzia\u0142alno\u015bci Akademii. A to dzi\u0119ki temu, \u017ce prze\u017cy\u0142o kilku, \u015bci\u015ble 9-ciu cz\u0142onk\u00f3w sprzed zawieszenia, wi\u0119c w sensie formalno-prawnym wszystko zosta\u0142o zrobione jak nale\u017cy i od pocz\u0105tku lat 90-tych,\u00a0 Akademia rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 jako stowarzyszenie \u2013 korporacja uczonych. I w takiej formule dzia\u0142a do dzisiaj. Mamy z jednej strony bardzo powa\u017cne osi\u0105gni\u0119cia wydawnicze. Z drugiej strony bardzo aktywna dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukowa w formie posiedze\u0144, sesji, kongres\u00f3w i tak dalej. Ale z trzeciej ju\u017c strony, ze wzgl\u0119d\u00f3w finansowych, nasze mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 ograniczone, bo trudno powiedzie\u0107 \u017ceby\u015bmy dzisiaj byli instytucj\u0105 zamo\u017cn\u0105.<\/p>\n<\/p>\n Mi\u0119dzynarodowa Konferencja Naukowa zatem to spory wysi\u0142ek, nie tylko organizacyjny, tak\u017ce finansowy.<\/strong><\/p>\n Jak wspomnia\u0142em wcze\u015bniej – nasze mo\u017cliwo\u015bci finansowe s\u0105 skromne, a organizacja porz\u0105dnego wydarzenia o charakterze mi\u0119dzynarodowym kosztuje, cho\u0107by nie wiem jak si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 na zasadzie dzia\u0142ania spo\u0142ecznego, to koszty zawsze b\u0119d\u0105. Dlatego jeste\u015bmy bardzo wdzi\u0119czni za ka\u017cd\u0105 pomoc. W tym tak\u017ce firmie ASTOR, kt\u00f3rej udzia\u0142 w konferencji nie ogranicza si\u0119 tylko do cz\u0119\u015bciowego sfinansowania jej organizacji na zasadzie mecenatu, ale ma tak\u017ce aspekt merytoryczny poprzez udzia\u0142 jej przedstawiciela w panelu dotycz\u0105cym rozwoju informatyki, a szczeg\u00f3lnie sztucznej inteligencji.<\/p>\n To takie przenikanie si\u0119 \u015bwiat\u00f3w. Polska Akademia Umiej\u0119tno\u015bci ma t\u0119, nomen omen, umiej\u0119tno\u015b\u0107, \u0142\u0105czenia. W tym przypadku \u015bwiata biznesu i przemys\u0142u ze \u015bwiatem nauki. Konferencja inauguruj\u0105ca rok jubileuszowy jest tego potwierdzeniem. To nauka cz\u0119sto jako pierwsza odkrywa i wskazuje to, co b\u0119dzie mia\u0142o wp\u0142yw na nasz\u0105 planet\u0119, \u017cycie ludzi, funkcjonowanie spo\u0142ecze\u0144stw.<\/strong><\/p>\n To prawda. Kontynuuj\u0105c w\u0105tek przysz\u0142o\u015bci. 150- lecie przekszta\u0142cenia Towarzystwa Naukowego Krakowskiego w Polsk\u0105 Akademi\u0119 Umiej\u0119tno\u015bci nie b\u0119dzie spojrzeniem wstecz tylko pr\u00f3b\u0105 zajrzenia w przysz\u0142o\u015b\u0107. To przegl\u0105d r\u00f3\u017cnych zjawisk – w ekologii i naukach przyrodniczych i w informatyce, kt\u00f3re w zasadniczy spos\u00f3b wp\u0142ywaj\u0105 na dzisiejszy stan \u015bwiata. Przez ten pryzmat spojrzymy na \u015bwiat i na to jak jest on przygotowany na wyzwania przysz\u0142o\u015bci. Chcemy, aby dorobek tej konferencji, by\u0142 jak w kapsu\u0142ce diagnoz\u0105 stanu i \u015bwiata, i Polski. Zaprosili\u015bmy i w znacz\u0105cym stopniu uzyskali\u015bmy zgod\u0119 na uczestnictwo wielu wybitnych uczonych o mi\u0119dzynarodowym autorytecie. Pod tym k\u0105tem mamy u\u0142atwione zadanie, poniewa\u017c w naszej Akademii mamy 180 cz\u0142onk\u00f3w zagranicznych. Do nich przede wszystkim zwracali\u015bmy si\u0119 z zaproszeniem przyjazdu do Krakowa i propozycj\u0105 wyg\u0142oszenia prelekcji. Je\u015bli chodzi o sam\u0105 konferencj\u0119, to w za\u0142o\u017ceniu jest to nie tylko wydarzenie naukowe, ale tak\u017ce spo\u0142eczno-medialne. Zale\u017cy nam, \u017ceby oddzia\u0142ywanie tej konferencji nie ograniczy\u0142o si\u0119 bardzo \u015bci\u015ble do \u015brodowiska naukowego, ale \u017ceby by\u0142o te\u017c dostrze\u017cone przez szersze kr\u0119gi os\u00f3b, kt\u00f3re w jakikolwiek spos\u00f3b zainteresowane s\u0105 stanem \u015bwiata. \u00a0Z pomoc\u0105 przychodz\u0105 nam najnowsze technologie i wsp\u00f3\u0142czesne kana\u0142y komunikacji: media elektroniczne i spo\u0142eczno\u015bciowe. Ca\u0142o\u015b\u0107 obrad transmitowana b\u0119dzie za po\u015brednictwem platformy You Tube, a nast\u0119pnie zawieszona na naszej stronie internetowej. Wi\u0119c ka\u017cdy zainteresowany tematyk\u0105 stanu \u015bwiata w \u015bwietle najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 naukowych, b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 z tej wiedzy skorzysta\u0107.<\/p>\n<\/p>\n Panie Profesorze, ko\u0144cz\u0105c pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszego wywiadu, ju\u017c dzisiaj serdecznie gratuluj\u0119 wspania\u0142ego jubileuszu. Cieszymy si\u0119, \u017ce mo\u017cemy by\u0107 jego cz\u0119\u015bci\u0105<\/a><\/strong>. Licz\u0119 na kontynuacj\u0119 rozmowy w nadchodz\u0105cym 2023 roku, tym bardziej, \u017ce ASTOR b\u0119dzie towarzyszy\u0107 Akademii jako Sponsor Strategiczny. \n![\"\"](\"https:\/\/www.astor.com.pl\/centrum-prasowe\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2022\/11\/PAU_grafika.png\")
<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n