{"id":2772,"date":"2020-06-26T03:11:05","date_gmt":"2020-06-26T01:11:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.astor.com.pl\/biznes-i-produkcja\/?p=2772"},"modified":"2023-04-18T15:51:38","modified_gmt":"2023-04-18T13:51:38","slug":"bezpieczenstwo-w-systemach-przemyslowych-okiem-architekta-systemow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.astor.com.pl\/biznes-i-produkcja\/bezpieczenstwo-w-systemach-przemyslowych-okiem-architekta-systemow\/","title":{"rendered":"Bezpiecze\u0144stwo w systemach przemys\u0142owych okiem architekta system\u00f3w\ufeff"},"content":{"rendered":"\r\n

Czytelnik z\u00a0pewno\u015bci\u0105 ma pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jeden artyku\u0142 nie mo\u017ce by\u0107 \u017cadnego rodzaju kompendium czy \u201ebibli\u0105 bezpiecze\u0144stwa\u201d.<\/strong> Jako \u017ce mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 pracowa\u0107 na wielu r\u00f3\u017cnych stanowiskach, m.in. Administratora Sieci, Administratora System\u00f3w, Kierownika Projekt\u00f3w \u201eOpracowanie koncepcji automatyzacji Sp\u00f3\u0142ki\u201d, \u201eWdro\u017cenie Zintegrowanego Systemu Informatycznego\u201d, Kierownika Dzia\u0142u Informatyzacji, a\u00a0nawet \u2013 przez nied\u0142ugi okres \u2013 ABI, czyli Administratora Bezpiecze\u0144stwa Informacji, postanowi\u0142em zebra\u0107 wiedz\u0119 i\u00a0podzieli\u0107 si\u0119 ni\u0105. Podkre\u015bl\u0119, \u017ce do\u015bwiadczenia zgromadzi\u0142em dzi\u0119ki pracy w\u00a0ciekawych wielodyscyplinarnych zespo\u0142ach w\u00a0r\u00f3\u017cnych bran\u017cach. <\/strong>Uczestniczy\u0142em przekrojowo w\u00a0etapach od projektowania architektury system\u00f3w, przez wdra\u017canie, u\u017cytkowanie i\u00a0utrzymanie, a\u017c po ich rozw\u00f3j.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u00a0<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Czym jest architektura system\u00f3w?<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce architektura system\u00f3w<\/strong> to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko sprz\u0119towy aspekt systemu przemys\u0142owego i\u00a0jego struktury. Wa\u017cne s\u0105 wszelkie relacje, interakcje i\u00a0zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy innymi systemami, u\u017cytkownikami oraz \u015brodowiskiem, w\u00a0kt\u00f3rym ten system przemys\u0142owy jest wdra\u017cany lub ju\u017c wyst\u0119puje. M\u00f3wi\u0105c o\u00a0\u015brodowisku, mam na my\u015bli m.in. otoczenie biznesowe, spo\u0142eczne, prawne i\u00a0techniczne, kt\u00f3re ma ogromny wp\u0142yw na ewolucj\u0119 system\u00f3w<\/strong>, a\u00a0wi\u0119c ich z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, wynikaj\u0105c\u0105 ju\u017c z\u00a0liczebno\u015bci typ\u00f3w system\u00f3w oraz relacji mi\u0119dzy nimi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Tylko prawid\u0142owo zaprojektowane i\u00a0wdro\u017cone narz\u0119dzia, u\u017cywane zgodnie z\u00a0za\u0142o\u017ceniami i\u00a0ich przeznaczeniem, pozwalaj\u0105 na bie\u017c\u0105ce i\u00a0bezpieczne dostarczanie wiarygodnej informacji,<\/strong> niezb\u0119dnej na ka\u017cdym poziomie zarz\u0105dzania<\/a> przedsi\u0119biorstwem. Ma to ogromny wp\u0142yw na \u015bwiadome zarz\u0105dzanie<\/strong> m.in. bezpiecze\u0144stwem, nie tylko na poziomie strategicznym, ale i\u00a0taktycznym oraz operacyjnym. Pomijamy w tym miejscu wszelkie systemy pracy grupowej, komunikacji biurowej, spo\u0142eczno\u015bciowe, wspomagania uczenia, modelowania, symulacji, projektowania i\u00a0programowania oraz zarz\u0105dzania infrastruktur\u0105 sieciow\u0105 serwerow\u0105 i\u00a0backupu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W\u00a0taki spos\u00f3b mo\u017cna postrzega\u0107 systemy u\u017cytkowane obecnie, a\u00a0jak to wygl\u0105da\u0142o wcze\u015bniej i\u00a0co nas czeka dalej? Pozwol\u0119 sobie przytoczy\u0107 przyk\u0142ady od p\u00f3\u017anych lat 60., czyli okresu, w\u00a0kt\u00f3rym kr\u00f3lowa\u0142a architektura monolityczna.<\/strong> Z\u00a0jednej strony w\u00a0obszarze IT dominowa\u0142y komputery Mainframe, m.in. polska Odra, z\u00a0drugiej \u2013 w\u00a0obszarze automatyki wielkogabarytowe szafy AKPiA.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Przez kolejne lata mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 niezale\u017cny i\u00a0dwutorowy rozw\u00f3j tych dw\u00f3ch dziedzin: informatyki i\u00a0automatyki. <\/strong>Wraz z\u00a0pojawianiem si\u0119 nowych wyzwa\u0144 gospodarczych ros\u0142a ich dojrza\u0142o\u015b\u0107, a\u00a0tym samym z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, co skutkowa\u0142o naturalnym zbli\u017caniem si\u0119 do siebie tych dziedzin. W\u00a0pierwszej kolejno\u015bci nast\u0105pi\u0142o to na polu infrastruktury sprz\u0119towej i\u00a0programowej, a\u00a0to wymusi\u0142o zbli\u017cenie w\u00a0obszarze organizacyjnym. Obecnie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o\u00a0zintegrowanej architekturze obu dziedzin.<\/strong> Jak nale\u017cy to rozumie\u0107?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Integracja obejmuje nie tylko zarz\u0105dzanie warstw\u0105 sprz\u0119tow\u0105, kt\u00f3ra \u2013 w\u00a0przeciwie\u0144stwie do wcze\u015bniej odseparowanych fizycznie rozwi\u0105za\u0144 biznesowych i\u00a0przemys\u0142owych \u2013 zosta\u0142a spi\u0119ta jedn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 sieci\u0105 ju\u017c w\u00a0warstwie regulacji (PLC, PAC). Integracja obejmuje tak\u017ce zarz\u0105dzanie warstwami: programow\u0105<\/strong> (system\u00f3w wbudowanych, operacyjnych, oprogramowania, aplikacji), danych<\/strong> (informacji i\u00a0wiedzy), proces\u00f3w<\/strong> przemys\u0142owych i\u00a0biznesowych.<\/strong> Ma to prze\u0142o\u017cenie na zaspokajanie potrzeby efektywnej wsp\u00f3\u0142pracy ludzi z\u00a0obszaru omawianych dziedzin. Skutkiem tego jest wsp\u00f3lny cel: dbanie nie tylko o\u00a0efektywno\u015b\u0107<\/strong>, ale i\u00a0\u2013 to przede wszystkim \u2013 o\u00a0bezpiecze\u0144stwo na ka\u017cdej z\u00a0wymienionych warstw, obecnie po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105, a\u00a0nie jak kiedy\u015b odseparowanych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Efektywna wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy dzia\u0142ami w firmie mo\u017ce przynie\u015b\u0107 organizacji wiele korzy\u015bci<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Przysz\u0142o\u015b\u0107 architektury system\u00f3w<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n

W\u00a0przysz\u0142o\u015bci wraz ze wzrostem potrzeb biznesowych i\u00a0przemys\u0142owych albo b\u0119dzie ros\u0142a z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 lokalna system\u00f3w, albo cz\u0119\u015b\u0107 warstw zostanie zredukowana miejscowo i\u00a0przeniesiona do tzw. \u201echmury<\/strong>\u201d (ang. Cloud). Drugi przypadek b\u0119dzie \u015bci\u015ble powi\u0105zany z\u00a0rozwojem architektury Przemys\u0142owego Internetu Rzeczy<\/a><\/strong> (ang. IIoT \u2013 Industrial Internet of Things). Jaki zwi\u0105zek ma IIoT z\u00a0bezpiecze\u0144stwem? Dotychczasowe urz\u0105dzenia pomiarowe i\u00a0wykonawcze wyst\u0119puj\u0105ce w\u00a0najni\u017cszej warstwie fizycznej b\u0119d\u0105 zast\u0119powane inteligentnymi narz\u0119dziami pomiarowymi i\u00a0wykonawczymi <\/strong>(ang. smart sensors and actors). Posiadaj\u0105 one wbudowane modu\u0142y: przetwornika i\u00a0komunikacji, dzi\u0119ki kt\u00f3rym logika, obecnie wykonywana w\u00a0warstwach wy\u017cszych, b\u0119dzie cz\u0119\u015bciowo przeniesiona do warstwy najni\u017cszej i\u00a0dodatkowo na tym poziomie nast\u0105pi po\u0142\u0105czenie z\u00a0sieci\u0105 przemys\u0142ow\u0105.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Skoro dane b\u0119d\u0105 wysy\u0142ane cyfrowo w\u00a0pakietach, integracja sieciowa zejdzie do poziomu warstwy fizycznej, a\u00a0razem z\u00a0ni\u0105 zwi\u0105zane z\u00a0tym elementy bezpiecze\u0144stwa stosowane w\u00a0warstwach wy\u017cszych. Konsekwencj\u0105 tego ju\u017c na najni\u017cszym poziomie b\u0119dzie m.in. wymagana autoryzacja dla podniesienia wiarygodno\u015bci przesy\u0142anej informacji. Reakcja rynku jest ju\u017c widoczna, czego przyk\u0142adem jest rozw\u00f3j standardu OPC UA<\/strong> (ang. OPC Unified Architecture), implementowanego przez producent\u00f3w rozwi\u0105za\u0144 przemys\u0142owych. Standard ten uwzgl\u0119dnia chocia\u017cby wspomnian\u0105 autoryzacj\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u00a0<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Czy autoryzacja na poziomie analogowych tradycyjnych urz\u0105dze\u0144 pomiarowych i\u00a0wykonawczych by\u0142a niezb\u0119dna?<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n

Odpowied\u017a brzmi \u201enie\u201d, poniewa\u017c te, podpi\u0119te fizycznie do sterownika, komunikowa\u0142y si\u0119 bezpo\u015brednio pr\u0105dowo lub napi\u0119ciowo, ewentualnie za pomoc\u0105 przemys\u0142owych protoko\u0142\u00f3w komunikacyjnych odseparowanych fizycznie od sieci biznesowej. Po\u0142\u0105czenie sieci przemys\u0142owych z\u00a0biznesowymi i\u00a0Internetem <\/strong>wymusza wr\u0119cz t\u0119 autoryzacj\u0119 ju\u017c w\u00a0warstwie fizycznej, poniewa\u017c trzeba stwierdzi\u0107, czy np. nale\u017cy obs\u0142u\u017cy\u0107 pakiet z\u00a0informacj\u0105 wys\u0142an\u0105 z\u00a0warstwy wy\u017cszej (lub do niej) czy te\u017c r\u00f3wnoleg\u0142ej od innego inteligentnego urz\u0105dzenia (lub do niego). Wa\u017cne wi\u0119c b\u0119dzie potwierdzenie, czy nadawca lub odbiorca jest wiarygodny<\/strong> i\u00a0czy ma prawo do wys\u0142ania<\/strong> lub odbierania danych<\/strong>, a\u00a0co za tym idzie \u2013 do wykonania na nich operacji.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Przenoszenie pozosta\u0142ych warstw do sieci Internet lub rozbudowa \u015brodowiska o\u00a0kolejne aplikacje czy us\u0142ugi b\u0119dzie wi\u0105za\u0142a si\u0119 z\u00a0potrzeb\u0105 efektywnej i\u00a0bezpiecznej integracji oraz wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0wieloma innymi rozproszonymi systemami. W\u00a0takim \u015brodowisku zalecane by\u0142oby odej\u015bcie od integracji \u201ena sztywno\u201d (ang. point to point). Alternatyw\u0105 dla tego mo\u017ce by\u0107 zastosowanie wzorc\u00f3w architektonicznych i\u00a0integracyjnych, np. architektury zorientowanej na us\u0142ugi SOA <\/strong>(ang. Service Oriented Architecture), a\u00a0w\u00a0systemach przemys\u0142owych analogicznie ISOA<\/strong> (ang. Industrial SOA). Przyk\u0142adow\u0105 metod\u0105 integracji mo\u017ce by\u0107 magistrala us\u0142ug korporacyjnych ESB<\/strong> (ang. Enterprise Service Bus), a\u00a0w\u00a0przemy\u015ble \u2013 analogicznie \u2013 ECS (ang. Enterprise Control System).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Przenoszenie danych do sieci wymaga zapewnienia wy\u017cszego poziomu bezpiecze\u0144stwa<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

System przysz\u0142o\u015bci = system z\u0142o\u017cony<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n

Reasumuj\u0105c wprowadzenie do tego, co nas czeka na rynku krajowym w\u00a0najbli\u017cszym czasie: nieunikniony b\u0119dzie wzrost z\u0142o\u017cono\u015bci system\u00f3w.<\/strong> Opisywany jest kontekst polski, gdy\u017c wspomniane wy\u017cej technologie na \u015bwiecie rozwijaj\u0105 si\u0119 przynajmniej od 2010 roku, w\u00a0niekt\u00f3rych krajach nawet od pierwszych lat drugiego tysi\u0105clecia. Tak wi\u0119c bez wzgl\u0119du na to, jaki kierunek rozwoju wybior\u0105 przedsi\u0119biorstwa, potrzeba dbania o\u00a0poziom bezpiecze\u0144stwa b\u0119dzie znacznie ros\u0142a. Zaprezentowana nieunikniona ewolucyjno\u015b\u0107 system\u00f3w wr\u0119cz zmusza nas do oceny bezpiecze\u0144stwa z\u00a0perspektywy kolejnych etap\u00f3w funkcjonowania tych system\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rymi s\u0105:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n